NAVSentry: GNSS Jamming ve Spoofing için Gelişmiş Çözüm

GNSS sinyalleri şifrelenmemiş olduğu için sinyal karıştırmaya (jamming) ve aldatmaya (spoofing) karşı savunmasızlar. Bu tehditler sivil hava taşımacılığında ve hava trafiğinde ciddi aksamalara yol açabiliyor. Bu bağlamda NAVSentry, Avusturya merkezli Dimetor şirketinin geliştirdiği patentli bir yazılım aracı. Dimetor'un NAVSentry platformu, GNSS bozulmalarını gerçek zamanlı olarak tespit eden, farklı teknoloji katmanlarını birleştiren (mobil ağ verisi), yapay zekâ destekli bir çözüm sunuyor. Frequentis ile ortaklık kapsamında Mayıs 2025'te Lizbon'daki Airspace World 2025 fuarında, “siber güvenlik” trendinin somut çözüm örneklerinden biri olarak hava trafik yönetimi (ATM) topluluğuna tanıtıldı.

Nasıl çalışıyor?

NAVSentry, gerçek zamanlı GNSS sinyal karışmasını izlemek için yer tabanlı mobil ağ (hücresel şebeke) verilerini kullanır. Bunun yanında, uydu haberleşmesi (Satcom) tabanlı tespit mekanizmaları, ağ tabanlı diğer sensörler ve özel yer alıcıları gibi farklı teknoloji katmanlarını bir araya getiren çok katmanlı bir yapıya sahiptir.

Yazılım, GNSS sinyal karışmasını gerçek zamanlı tespit etmek için mobil ağ verilerini kullanıyor ve hava trafik sistemlerine detaylı uyarılar sağlıyor. Bir spoofing veya jamming olayı tespit edildiğinde sistem, hava trafik kontrolörlerine ve uygulanabilir durumlarda pilotlara canlı uyarılar gönderiyor. Bu erken uyarı, ekiplere durum kötüleşmeden önce rota değiştirme, etkilenen bölgelerden kaçınma veya başka önlemleri alma imkânı da tanıyor.

Ağustos 2025'te Dimetor, konuyu bir adım öteye taşıyarak SkAI Data Services ile de ortaklık kurdu; bu ortaklık, tüm dijital hava sahası için bütünsel GNSS girişim izlemesi sunmayı hedefliyor ve GPSwise adlı platform üzerinden havacılık, denizcilik, lojistik ve siber güvenlik paydaşlarına küresel gerçek zamanlı GNSS girişim olayı izleme hizmeti sağlıyor. Bu, teknolojinin sadece havacılıkla sınırlı kalmayıp çok sektörlü bir izleme altyapısına dönüştüğünü gösteriyor.

Peki daha önce sözünü ettiğimiz Aireon’dan farkları neler?

Aireon aslında bir GNSS girişim tespit sistemi olarak doğmadı, temel işi küresel hava trafik gözetimi (surveillance). NAVSentry ise en baştan sadece GNSS girişim tespiti için tasarlanmış özel bir çözüm.

Veri kaynağı — en kritik fark

Aireon/AireonVECTOR: Iridium'un 66 uydudan oluşan düşük yörünge (LEO) takımyıldızına monte edilmiş alıcılarla, uçakların ADS-B Out sinyallerini (transponder verisi) uzaydan topluyor. Sistem, uçağın kendi GPS'ine bağlı olmayan bir "gerçek pozisyon" (truth position) oluşturarak, bunu uçağın bildirdiği GPS konumuyla karşılaştırıyor, aradaki tutarsızlık spoofing/jamming'in izini veriyor.

NAVSentry: Mobil ağ verilerini (cep telefonu şebekesi sinyalizasyonu) kullanarak GNSS girişimini tespit ediyor. Telekom altyapısını kullanmaya devam ettiği için ekstra maliyet avantajları sunuyor.

Yani biri uzay tabanlı uçak-transponder verisi, diğeri yer tabanlı mobil ağ verisi kullanıyor, tamamen farklı veri katmanları.

Kapsama alanı

Aireon: Küresel, uçuş halindeki tüm uçakları kapsıyor. Özellikle okyanus/kutup gibi geleneksel radar kapsamının olmadığı bölgelerde güçlü. Kapsama, ADS-B Out donanımlı uçaklarla sınırlı.

NAVSentry: Mobil şebeke kapsama alanına bağlı olduğu için, muhtemelen kara/kıyı bölgelerinde daha güçlü, mobil ağ altyapısının olmadığı okyanus ortası gibi alanlarda kısıtlı kalabilir.

Kuruluş ve entegrasyon modeli

Aireon: 2019'dan beri operasyonel, ANSP'lerin (hava seyrüsefer hizmet sağlayıcıları) abone olduğu bir "Service Delivery Point" modeliyle çalışıyor; büyük ölçekli, kurumsal bir altyapı.

NAVSentry: Frequentis üzerinden ATC sistemlerine entegre ediliyor; Ağustos 2025'te Dimetor'un SkAI Data Services ile ortaklığıyla GPSwise platformu üzerinden havacılık dışı sektörlere (denizcilik, lojistik, siber güvenlik) de açılan daha yeni, çok sektörlü bir yaklaşım benimsiyor.

Kaynaklar:
https://www.dimetor.com/5-reasons-why-navsentry-is-a-game-changer-in-gnss-spoofing-and-jamming-detection-for-civil-and-defense-applications/
http://atc-network.com/atc-news/dimetor-introduces-navsentry-advanced-gnss-threat-detection-and-prevention-for-securing-critical-operations
https://globalairspaceradar.com/news/dimetor-and-skai-data-services-announce-first-of-its-kind-partnership-to-deliver-holistic-gnss-interference-monitoring-for-the-entire-digital-airspace/ (alert-passed)